licznik
 

Tarpan

Na początku lat siedemdziesiątych postanowiono zbudować samochód osobowo-towarowy, przeznaczony głównie dla rolników indywidualnych. Do realizacji tego przedsięwzięcia przystąpiono w Poznaniu. Do końca 1971 roku powstały dwa prototypy: Warta i Tarpan [Czytaj więcej], oba bazujące na podzespołach osobowej Syreny.
Oba projekty zostały odrzucone, powołano nową ekipę i korzystając ze zdobytych doświadczeń zaprojektowano nowy samochód - Wartę 2. Wykorzystano tutaj elementy Żuka i Warszawy. Zbigniew Wattson Z Fabryki Samochodów Osobowych (FSO) zaprojektował wnętrze i bryłę zewnętrzną auta. Zbigniew Meissner prowadził prace związane z podwoziem. Eugeniusz Szplit kierował pracami przy budowie dwóch prototypów Warty 2 [Czytaj więcej], które oficjalnie zaprezentowano na wystawie rolniczej w. Myślecinku k.Bydgoszczy w październiku 1972 roku [Zobacz zdjęcia] .

Samochody posiadały oryginalną, przeuwaną ściankę pomiędzy częścią osobową a łądunkową. Jeden z egzemplarzy miał 3-osobową kabinę, drugi 6-cio, którą po przesunięciu tylnej ścianki można było zmniejszyć do trzy-osobowej [Zobacz zdjęcia] . Samochody były napędzane dolnozaworowym silnikiem 2120 ccm z Warszawy 201 ("garbuchy"). Silnik ten był już dość przestarzały, w Warszawach montowano go do 1962 roku, kiedy to wprowadzono do oferty rónież górnozaworow. Moc silnika - niezbyt duża - 50 KM (36,7 kW), osiągana przy 3600 obrotach na minutę, pozwalało to na rozpędzedzie Warty 2 do 100 km/h. Auto wyposażono w trzybiegową skrzynię biegów. Zawieszenie pochodziło także z Warszawy. Tylny most i układ hamulcowy pochodziły z Żuka. Samochód ważył 1250 kg, miał 432 cm długości, spalał 13,5 litra benzyny na 100km. Postanowiono rozpocząć produkcję samochodów w Wielkopolskich Zakładach Napraw Samochodów w Poznaniu-Antoninku.
Jeszcze w 1972 roku z taśm montażowych zjechło 25 aut o nazwie Tarpan 233 [Zobacz zdjęcia] . Masa własna pojazdu to 1320 kg. Oprócz silnika dolnozaworowego, zdecydowano się również na zastosowanie górnozaworowego silnika z Warszawy 202/203, który rozwijał moc 50 KM (51,5 kW). Badania pierwszych ezemplarzy spowodowały konieczność dokonania szeregu zmian, poprawek i ulepszeń zarówno w samej konstrukcji jak i nadwoziu samochodu. Zmodernizowano zarówno fabrykę jak i samochód, któremu "wszczepiono" trochę elementów z wprowadzonego właśnie do produkcji Fiata 125p (kierunkowskazy, klamki), poprawiono kształt foteli, zmieniono wskaźniki, przednią atrapę. W tylnym zawieszeniu zastosowano amortyzatory teleskopowe. Masa własna pojazdu wzrosła do 1320 kg [Zobacz zdjęcie] .
Produkcja rosła, w 1973 roku wykonano 250 sztuk Tarpanów, a w latach następnych, odpowiednio 1582, 2760, 3941, 503, 6000 sztuk, 25 kwietnia 1977 taśmę montażową opuściił 10-cio tysięczny Tarpan, a w roku 1979 - 25-tysięczny egzemplarz. 1 lipca 1975 Zakład Samochodów Rolniczych Fabryki Samochodów Ciężarowych w Lublinie, zostaje przekształcony w samodzielną Fabrykę Samochodów Rolniczych w Poznaniu.
W październiku 1976 do produkcji seryjnej wprowadzono Tarpany w innych wersjach nadwoziowych: 3-osobowy Pick-up [Zobacz zdjęcia] oraz kombi, o całkowicie zabudowanej przestrzeni ładunkowej [Zobacz zdjęcia] . Ten ostatni miał przesuwaną ściankę wewnątrz kabiny. Auta nieznacznie stopniowo modernizowano, stosując elementy z Fiatów 125p i 126p. Rodzina Tarpanów, obejmowała wersje zróżnocowane zarówo pod względem liczby miejsc, jak i typów nadwozi [Zobacz zdjęcie] .
W 1978 rozpoczęto produkcję Tarpana F-233, wyposażonego w silnik z Fiata 125p, pojemność 1481ccm, moc 70 KM (51,5 kW), prędkość maksymalna 110 km/h, zużycie paliwa na poziomie 12,5 litrów. Również ta zmodernizowana wersja silnikowa występowała w trzech wersjach nadwoziowych [Zobacz zdjęcia] .
Równolegle, w Przemysłowym Instytucie Motoryzacji rozpoczęto prace nad bardziej terenowymi, wyposażonymi w napęd na dwie osie, odmianami Tarpana. Dobrym i zarazem podstawowym miejscem prezentacji polskich nowości motoryzacyjnych, były Międzynarodowe Targi Poznańskie. W 1978 roku, zaprezentowano zmodernizowanego Tarpana 235, w dwóch kolejnych latach - atrakcją targów były wersje kempingowe tego samochodu (o nich poniżej), zaś w roku 1982 - pokazano Tarpana 237 o ładowności 1000 kg, którego produkcje rozpoczęto w 1983 roku. W latach osiemdziesiątych, w związku z coraz to większą popularnością silników wysokoprężnych, trwały prace nad Tarpanami, zasilanymi takimi właśnie jednostkami. O wszystkich tych modelach, a więc 234, 235, 237D oraz 239D, można dowiedzieć się więcej z działu, poświęconego prototypom [Czytaj więcej].
Jak już wspomniałem, jedną z atrakcji na poznańskich targach w 1979 roku były kempingowe Tarpany, które zostały wykonane przez Zakłady Sprzętu Domowego i Sportowego w Niewiadowie. Zakład w Niewiadowie, produkował nadstawki, które montowane były na podwoziu Tarpana [Zobacz zdjęcia] . W wenętrzu było dość przesronnie, można się było poruszać na stojąco (wysokość 1915mm, szerokość 1940mm, długość 2480mm) było ono przeznaczone dla 3 osób i dwójki dzieci. Nadbudówka miała pięć otwieranych okien oraz wywietrznik dachowy. Kemping wyposażono całkiem komfortowo, miało składaną trzyosobową kanapę, którą przekształcało się w kącik jadalny oraz dwa nieduże miejsca do spania znajdujące się nad kabiną kierowcy, przeznaczone dla dzieci. W środku był też blok kuchenny ze zlewozmywakiem, kuchenką gazową, chłodziarką oraz zbiornikami na wodę i gaz. Była też szafa na ubrania oraz instalacja 220V. Napędzany był silnikiem pochodzącym z Fiata 125p o pojemności 1481 ccm. Długość całkowita pojazdu wynosiła 4950 mm, a rozstaw osi 2700 mm. Masa własna to 1700 kg, a dopuszczalna masa całkowita - 2100 kg. Samochód oznaczony był jako F-233 Autocamp N-248.
Na kolejnych targach w Poznaniu, Motoryzacyjna Spółdzielnia Praxy POZMET z Poznania, pokazała swoją koncepcję samochodu kempingowego, wykonanego na bazie Tarpana F233. Nadbudówka była podobna do tej z Niewiadowa, tylko wykonana została nieco staranniej i była bardziej opływowa, miała dodatkowe nieotwierane okna w częsci znajdującej się nad szoferką.
We wrześniu 1983 roku, zaniechano wytwarzania Tarpana 233 i rozpoczęto produkcję Tarpana 237. Samochód, miał zwiększona ładowność z 600 do 1000 kg, nową prostszą w wykonaniu i podobnie wytrzymałą ramę, o profilu 100x50 mm, 5-piorowe resory tylne pochodzące z Żuka. Dokonano również restylizacji przodu samochodu - zmieniono atrapę, nowy zderzak zamocowany był bezpośrednio do ramy, a nie do pasa dolnego. Zaadoptowano reflektory z Zastavy 1100p, kierunkowskazy boczne z Poloneza i przednie z Fiata 126p.
22 października 1983 roku, Urząd Gospodarki Materiałowej podjął decyzję o zaniechaniu do końca 1986 roku produkcji Tarpanów, gdyż maszyny, pracujące na lini montażowej, były juz dosyć wyeksploatowane. Tak sie jednak nie stało, gdyż samochód nie miał następcy, a z importem w czasach PRLu nie było łatwo.
W roku 1983 powstał pierwszy prototyp Tarpana, wyposażonego w wysokoprężny silnik. Konstruktorzy z Fabryki Samochodów Rolniczych, zdecydowali się na trzycylindrowy silnik, pochodzacy z ... ciagnika Ursus. Pomimo pojemności skokowej 2502 cm3 moc maksymalna tego silnika wynosiła tylko 49 KM, a maksymalny moment obrotowy 152 Nm. Prędkość maksymalna, nie była więc imponujaca, dodatkowo trzycylindrowy motor był dość hałaśliwy. Z uwagi duże drganuia silnika, specjalnie ukształtowane zostały wsporniki zespołu napędowego, w związku z dużą masą silnika zmianie uległo również zawieszenie kół przednich, gdzie zamiast niezależnego zawieszenia M20, wprowadzono belkę sztywną wspartą na resorach podłużnych. Nadwozie było trzyosobowe ze skrzynia ładunkowa. Po trzyletnich badaniach, w połowie 1986 roku, Tarpan 239D trafił na rynek.
Tarpana produkowano do 1991 roku. W latach osiemdziesiątych, nawiązano współpracę z Włochami, na nową wersję Tarpana. Powstały projekty i prototypy [Czytaj więcej]. Więcej o samochodzie Tarpanello, przeczytać można w dziale Prototypy. Tarpany eksportowano do Grecji i Iranu. Produkowano także specjalne przyczepki do tego samochodu [Zobacz zdjęcie] . Ich ładowność wynosiła 400 kg. Stylistycznie były zbliżone do samochodu, gdyż do ich budowy wykorzystano część blach z samochodu. Powstało też wiele projektów pojazdów wielozadaniowych, które w większym bądź mniejszym stopniu bazowały na Tarpanie. O tych pojektach, również więcej w dziale poświęconym prototypom [Czytaj więcej].
W roku 1988 pokazano na Międzynarodowych Targach Motoryzacyjnych w Poznaniu auto o nazwie Tarpan Honker. Pomimo tego, że samochód używał (tylko początkowo) nazwy Tarpan - był całkowicie innym samochodem.



Tarpan 233 Tarpan 233F Tarpan 237 Tarpan 239D

Komentarze

2010-06-09 15:32 | monter
Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 6.0; pl; rv:1.9.2.3) Gecko/20100401 Firefox/3.6.3 (.NET CLR 3.5.30729)
Tarpan ma max prędkość 89 km/h. Zresztą sam mam takiego :) Zdjęcia: TUTAJ
2010-03-14 15:15 | szwagier
Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 5.1; pl; rv:1.9.0.18) Gecko/2010020220 Firefox/3.0.18 (.NET CLR 3.5.30729)
Moim zdaniem Tarpan jest najbardziej niedocenionym autem PRL a jest naprawdę auto cooltowe
2009-12-23 13:01 | 5th
Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 6.0; pl; rv:1.9.1.6) Gecko/20091201 Firefox/3.5.6 (.NET CLR 3.5.30729)
Pewnie dlatego, że nie było możliwości zbadać ich :D
2009-10-15 20:03 | rafal marciniak wloclawek ogrodowa
Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 5.1; pl; rv:1.9.1.3) Gecko/20090824 Firefox/3.5.3 (.NET CLR 3.5.30729)
stawiam 5- bo mogły by być większe fotki :) ale i tak jest dobrze niech bedzie 5/5 fajna stronka :)
2009-08-08 19:55 | asasello
Opera/9.63 (Windows NT 5.1; U; pl) Presto/2.1.1
Dlaczego nie ma prędkości maksymalnej i przyspieszenia przy 239D?

Dodaj komentarz


Zasady publikowania komentarzy