licznik
 

STAR

Po zakończeniu działań wojennych na terenie Polski, zapotrzebowanie na samochód ciężarowy było ogromne. To co jeździło po drogach było często bardzo stare i zdezelowane, a na dodatek pojazdów było bardzo mało. Pozostało to, czego nie zniszczyły działania wojenne oraz nie zabrało wojsko. W 1946 roku w Łodzi powstało Centralne Biuro Badań i Konstrukcji Przemysłu Motoryzacyjnego, któremu zlecono opracowanie samochodu ciężarowego. Założono, że pojazd ma mieć ładowność 3,5 tony, rozstaw osi 3 metry, czterobiegową skrzynie biegów i silnik o mocy 85 KM (62,5 kW). Inż Jerzy Werner skonstruował układ napędowy i hamulcowy, silnik inż. Jan Werner, zawieszenie i układ kierowniczy inż. Mieczysław Dębicki, oś przednią i układ hamulcowy inż. Bronisław Mrozowski, kabinę i skrzynię ładunkową inż. Stanisław Panczakiewicz, instalację elektryczną inż. Z. Grzonkowski.

Star 20

Do roku 1948 konstruowano i udoskonalano silnik, który oznaczono symbolem S-42, kabina miała symbol N-20. Równolegle trwały prace nad podwoziem i nadwoziem. W końcu 19 czerwca 1948 nastąpiło oficjalne przedstawienie samochodu. Po szeregu jazd testowych i wykonaniu kilku poprawek, produkcję samochodu Star 20 rozpoczęto w Starachowicach [Zobacz zdjęcia] . Auto wyposażono w 6-cio cylindrowy silnik o pojemności skokowej silnika 4188 cm3, który osiągał moc 85 KM i był w stanie rozpędzić auto do 85 km/h. Ciężarówka o długości blisko 6 metrów i masie prawie 3,5 tony, toczyła się na dwudziestocalowych dętkowych oponach.

W kolejnych latach produkcji Stara, wprowadzono następujące udoskonalenia: dodatkowy filtr oleju, ulepszona pompa oleju, wydajniejszy wentylator chłodnicy, nowa chłodnica, ulepszona pompa cieczy chłodzącej, krajowy gaźnik, zmiana materiału z którego wykonywano tuleje cylindrów i pierścienie tłoków, zmieniona konstrukcja szczęk hamulcowych i układu kierowniczego, wprowadzenie hamulca pomocniczego działającego na wał napędowy. Od 1952 roku wprowadzono nową kabinę N-23, nie zrezygnowano jednak z montażu starej kabiny N-20. Do 1957 roku wyprodukowano ponad 50 tysięcy Starów 20.

Star 21

Od lipca 1957 fabrykę opuszczał nowy Star 21 [Zobacz zdjęcia] . Od poprzednika różnił się przede wszystkim większą o pół tony ładownością oraz nową, pięciobiegową skrzynia przekładniową. Silnik pozostał ten sam. Produkowano go do końća 1959 roku, kiedy zastąpiony został przez nastęcę - Stara 25.

Star 25

Star 25 [Zobacz zdjęcia] został wyposażony w nowy silnik S-427, który miał moc 91 KM (96,8 kW). Zwiększono maksymalne obroty i stopień sprężania, zastosowano lepszy filtr powietrza. Ponadto usprawniono układ hamulcowy samochodu. Wprowadzono "migacze" (!) w miejsce kierunkowskazów ramieniowych. Produkowana była również wersja 25L - o rozstawie osi wydłużonym do 3850 mm oraz wersja 25C [Zobacz zdjęcia] , czyli ciągnik siodłowy o zmniejszonym rozstawie osi, wyposażony w siodło.

Star 27

Od 1962 roku równolegle ze Starem 25 montowano Stary 27 [Zobacz zdjęcia] , wyposażone w mocniejszy i bardziej ekonomiczny silnik S-53. Modele 25 i 27 nie różniły się niczym poza silnikiem. Produkowano je do końca 1968 roku..

Pod konec produkcji wprowadzono jeszcze modele 25M1 i 27M1, które miały silniki o większej pojemności: S-474 i S-530A. Silnik S-530 miał pojemność 6550 cm3 i osiągał mpc 120 KM (88,2 kW) przy 2600 obrotach na minutę. Maksymalny moment obrotowy 370 Nm przy 1300 obr/min. Dla rodziny 25/27 zaprojektowano także nową kabinę kierowcy (K-26), ale nie weszła ona do produkcji seryjnej. Pod koniec lat pięćdziesiątych trwały prace nad nowymi Starami, o wielu ciekawych projektach można przeczytać w dziale poświęconym prototypom [Czytaj więcej].

Na przełomie lat 1960/1961 światło dzienne ujrzały pierwsze prototypy Stara 200. Zrobione był na bazie modeli 25/27 ze wzmocnionym podwoziem i zmodernizowaną kabiną K-26. Następnie wprowadzono nową nitowaną ramę o większym rozstawie kół i osi, która zapewniała ładowność 6 ton. Zaprojektowano też nową kabinę. Tak powstał Star 200 IWP 633, o którym poczytasz w dziale o prototypach ciężarowych. Do ciężarówki o zwiększonej ładowności należało również zainstalować mocniejszy silnik. Zdecydowano się na modernizację S-53. Powstał prototypowy egzemplarz [Czytaj więcej].

Star 28/29

Ponieważ nie doszło do planowanego na 1969 rok wdrożenia modelu 200, do produkcji wprowadzono wersje 28 i 29 [Zobacz zdjęcia] , które częściowo wykorzystywały elementy z prototypowego Stara 200 oraz modeli 25 i 27, przy czym procent udziału detali ze starszych modeli - malał stopniowo. Produkowano także wersje skrócone "K", wydłużone "L" oraz ciągniki siodłowe "C" [Zobacz zdjęcia] .

Star 200

Star 200 [Zobacz zdjęcia] , został sukcesywnie wprowadzony do produkcji w pierwszej połowy lat siedemdziesiątych, poprzez zastępowanie kolejnych elementów poprzedniego modelu. Ostatecznie od prototypowego Stara 200 różnił się jedynie maksymalnym dopuszczalnym obciążeniem, gdyż nie wprowadzono wszystkich modyfikacji w podwoziu samochodu.

Star 66

Powstawały też Stary w wersjach przeznaczonych do poruszania się w trudnych warunkach. W połowie 1958 roku ruszyła produkcja terenowego Stara 66 [Zobacz zdjęcia] , nad którym prace trwały od początku lat pięćdziesiątych. Zastosowano w nim silnik S-47 o pojemności 4680 cm3, rozwijający moc 104,5 KM. Auto rozwijało prędkość 74 km/h i spalało 37 litrów paliwa na 100 km na szosie i 52 litry w terenie. Samochód, długi na 6 i pół metra i ważący ponad 5 ton, mógł przejeżdżać przez wodę o głębokości 90 cm..

Star 660M1

W roku 1965 rozpoczęto produkcję Stara 660M1 [Zobacz zdjęcia] - zmodernizowanej wersji 66. Zewnętrznie, nie wprowadzono modyfkacji, zmianie uległy natomiast układ kierowniczy, układ hamulcowy z nadciśnieniowym wspomaganiem, układ blokowania mechanizmu różnicowego. Wprowadzono też nowy typ ogumienia i nowe tarcze kół jezdnych.

Star 660M2

Po trzech latach produkcji, w sierpniu 1968 roku, model 660M1 zastąpiony został przez 660M2. Wprowadzone zmiany miały na celu przede wszystkim zwiększenie możliwości jazdy w ekstremalnych warunkach. Zastosowano instalacje elektryczną z III stopniem ekranizacji (celem eliminacji zakłóceń w pracy urządzeń radiowych), ponadto wprowadzono metalową skrzynię ładunkową, zmieniono układ hamulcowy oraz jezdny. Masa własna samochodu, wynosiła 5650 kg. Star przystosowany został do pokonywania brodów wodnych o głębokościach do 180 cm. [Zobacz zdjęcia] . Powstała tez niewielka seria Starów 660M@-D, wyposażonychw wysokoprężne silniki S-530 lub S-359.

Produkowano tez specjalistyczne wersje

  • Wóz wyrzutni rakietowych BM-21
  • Wóz przeciwlotniczy z karabinem PKMZ-2
  • Wóz transportu parku pontonowego PP-64
  • Dżwigi R-061 i ŻSH-6S
  • Koparka K-407B
  • Most towarzyszący SMT-1
  • Instalacja rozlewcza do odkażania IRS
  • Autobus sztabowy AS-2 - z zamkniętą zabudową
  • Ruchomy zespół operacyjny
  • Meteorologiczna stacja radiolokacyjna
  • Stacje radioliniowe: R-404 i R-405
  • Filtr do wody FSW-8000
  • Piekarnia polowa XCN-1B
  • Pralnia wodna i chemiczna
  • Warsztaty obsługi pojazdów, kowalski, ferezarski, spawalniczy, elektromechaniczny, artyleryjski
  • Warsztaty naprawy broni, sprzętu optycznego, medycznego, łączności, umundurowania
  • Stacje kontrolno-pomiarowe SKN-6D
  • Cysterny, Podnośniki, zwyżki
  • Pod koniec lat dziewięćdziesiątych Wprowadzono wersję 660M3, opracowaną w Wojskowych Zakładach Remontowych w Siemianowicach Śląskich. Jako napęd wykorzystano nowoczesną jednostkę napędową z silnikiem wysokoprężnym IVECO.

    Star 244

    Poza stricte wojskowymi wersjami 660, produkowano także "uterenowione" modele 200 Stara, przeznaczone na przykład dla rolnictwa. Model 244 [Zobacz zdjęcia] posiadał napęd na dwie osie (4x4), napędzał go silnik S-534, będący modyfikacja silnika S-53, w układzie napędowym zastosowano skrzynkę rozdzielczą (bez międzyosiowego mechanizmu różnicowego) wraz z dwustopniowym reduktorem. Samochód posiadał skróconą skrzynię ładunkową.

    Star 266

    Owocem współpracy Wojskowego Instytutu Techniki Pancernej i Samochodowej w Sulejówku oraz Przyzakładowego Biura Konstrukcyjnego Fabryki Samochodów Ciężarowych w Starachowicach był wprowadzony do produkcji seryjnej w 1973 (1973) roku terenowy Star 266 z napędem na wszystkie 3 osie (6x6) [Zobacz zdjęcia] . Całkowicie metalowa, dwuosobowa kabina posiada włazy dachowe. Za fotelami umieszczono akumulatory, z wnętrza kabiny można dostać się do silnika. Auto posiada metalową skrzynię ładunkową, wyposażoną w rozkładane ławki, przykrywaną zdejmowalną plandeką z płaskim bądź dwuspadowym dachem. Samochód napędza silnik S-359 Samochód ten posiada dość duże możliwości pracy w trudnych warunkach - pokonywanie przeszkód wodnych o głębokościach do 180 cm, może pracować przy wilgotności powietrza dochodzącej do 98% oraz zapyleniu 1,5g/cm3. Do tego, koszty eksploatacji nie należą do wysokich. Samochód ten, używany jest przez Wojsko Polskie, głównie jako pojazd transportowy oraz podczas zagranicznych misji pokojowych. Star 266 ukończył morderczy Rajd Paryż-Dakar Prowadzony był wtedy przez Jerzego Franka i Tomasza Sikorę.

    Produkowano wiele wersji specjalnych Stara 266:

  • Star 266 Hibneryt - przystosowany do zamontowania armaty przeciwlotniczej ZU-23-2
  • Star C-266 - cysterna
  • Star 266 CD-5 - ciągnik siodłowy
  • Star 266 AP i BP - do przewozu parku pontonowego PP-64
  • Star 226 Sarna, Sarna 2 - z zamkniętym nadwowiem do przewozu wyposażenia (warsztat obsługi pojazdów, stacja kontrolno-naprawcza, stacja zasilania, laboratorium radiometryczne i chemiczne, wóz dowodzenia)
  • Produkowano takze wersję, która dzięki ulepszonemu uszczelnieniu, mogła poruszać się z całkowicie zanurzona kabiną. Ponadto na podwoziu 266, powstało wiele pojazdów bardziej cywilnych - dźwigi, koparki, samochody pożarnnicze.
    Star 266 był eksportowany do krajów takich jak Angola, Birma, Chiny, Egipt, Jemen, Libia, Węgry i kraje byłego ZSRR, gdzie służy głównie w wojsku.

    Star 1142/1144

    W 1982 roku rozpoczęto prace badawcze nad nowym Starem. Po 4 latach projektów i badań prototypowych egzemparzy, W IV kwartale 1986 roku wyprodukowano pierwszych 30 egzemplarzy serii próbnej, a 3 grudnia 1986 wprowadzono do produkcji seryjnej nowego Stara 1142 [Zobacz zdjęcia] . Była to 11-tonowa ciężarówka, mierząca ponad 7 metrów długości, tóra mogła ciągnąć przyczepy o masie do 8,5 tony. Powstało kilka wersji samochodu, różniących się wyposażeniem oraz zakresem przełożeń, kołami oraz ogumieniem. Wszystkie wersje wyposażono w trzyosobową kabinę, która była odchylana do przodu, celem ułatwienia dostępu do silnika. Modele 1142 posiadały napęd na jedną oś, zaś wersjie 1144 miały napęd na wszystkie 4 koła.

    Star 742/744

    Jako uzupełnienie dla 11 tonowej ciężarówki Star 1142/1144, produkowano także mniejsze odmiany Stara, 7 tonowe, oznaczone symbolami 742 oraz 744, która była przeznaczony głównie dla wojska [Zobacz zdjęcia] . Samochód wyposażony był w dość ciekawy, aczkolwiek nie najlepszy silnik. sześciocylindrową jednostkę wyjściową, pozbawiono dwóch cylindrów, pomysł może nie był zły, jednak w praktyce, jednostki te często się przegrzwewały oraz pękały im głowice. W późniejszych modelach, ulepszono system chłodzenia. Pojazdy te posiadały dwumiejscową, odchylaną kabinę, skrzynię łądunkową o odchylanych, metalowych burtach, przykrywaną opończą, rozpinaną na pałąkach. Samochód mógł być wyposażony w dodatkową wyciągarkę.

    Bardzo popularna, zwłaszcza w zakładach energetycznych oraz ekipach remontujących, była wersja 744E, wyposażona w dodatkową kabinę brygadową - zześciomiejscową, dwudrzwiową, z niezależnym ogrzewaniem i oświetleniem.

    Star 944

    W 1999 roku Stara 744 zastąpiono 944 [Zobacz zdjęcia] , który powstał przy współpracy z MANem. Samochód wyposażony został w czterocylindrowy silnik o pojemności 4581 cm3 i maksymalnej mocy 155 KM. Star 944 o napędzie 4x4 może pokonać 35 stopniowe wzniesienie albo 75% w trybie jazdy terenowej. Dwumiejscowa kabina Styera jest hydraulicznie odchylana, posiada leżankę.

    Star 1466

    Star 1466 [Zobacz zdjęcia] to trójosiowa terenowa ciężarówka o napędzie 6x6, napędzana silnikiem o mocy 220 KM, który może rozpędzić samochód do 86 km/h. Przeznaczenie tego samochodu, to głównie armia.

    8.125 i 12.155

    Pod koniec roku 1998 wprowadzono do produkcji nowe modele "cywilnych" Starów, oznaczone symbolami 8.125 i 12.155 [Zobacz zdjęcia] . Pierwsza liczba w numeracji modeli oznacza dopuszczalną masę ciężarówki, a druga moc silnika w koniach mechanicznych. Zastosowane silniki różnią się tylko uzyskiwaną mocą. Model 8.125 jest następcą Stara 742, zaś 11.155 - Stara 1142. Oba pojazdy występują w trzech wariantach długości: z podstawowym (bazowym) rozstawem osi, zwiększonym (symbol L) oraz zmniejszonym (symbol K).

    8.125

    12.155


    Komentarze

    2010-11-24 10:35 | tom39945454
    Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 5.1; pl; rv:1.9.2.12) Gecko/20101026 BTRS28059 Firefox/3.6.12
    nie zgodzę się z tym, długo jeździłem starem i silnik S 359 do kapitalki wytrzymuje max 120tyś
    2010-11-20 03:44 | jarek
    Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 6.0; pl; rv:1.9.2.12) Gecko/20101026 Firefox/3.6.12 ( .NET CLR 3.5.30729; .NET4.0C)
    witam, mam pytanie jaka ładowność ma Star 266 na której zamontowana jest dodatkowa 6 osobowa kabina? Z tego co wiem to normalnie to 5 ton ale po zmniejszeniu przestrzeni ładunkowej to ile ona wynosi?
    2010-10-27 20:47 | Miko
    Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 5.1; pl; rv:1.9.2.11) Gecko/20101012 Firefox/3.6.11
    "Norbi" chyba coś ci się coś pomyliło bo miałem Stara 1142 i co ok 150 - 200 tyś km był robiony remont tak że to co napisałeś to jest kit i nic więcej
    2010-09-03 22:12 | grzegorz
    Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 6.1; pl; rv:1.9.2.3) Gecko/20100401 Firefox/3.6.3
    Star 200 to idealny bezawaryjny samochód 10 ton to dla niego pestka najwięcej miałem 15 na krótki dystans oczywiście z przyczepą jednym jeżdziłem 22 lata nigdy mnie nie zawiódł oczywiście nie ma spania w kabinie trasa Warszawa Katowice Warszawa 11 godzin mam jeszcze jednego smarowania przeglądy części na wymianę zawsze nowe niezawodny
    2010-06-19 22:22 | księciunio
    Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 5.1; pl; rv:1.9.2.3) Gecko/20100401 Firefox/3.6.3 (.NET CLR 3.5.30729)
    Witam, fajny artykuł, ale jeżeli chodzi o Stara 742 to osobiście rozpędziłem go na prostej drodze do 105km/h. Aczkolwiek Starciok był wtedy nowy, pusty bez ładunku. Rok produkcji 1995r Zużycie paliwa w okolicach 15L/100 (z reguły jeździł bez ładunku, ale z gazem do dechy, takie to były w tedy czasy). W firmie zamiast Żuka wysyłali tego Stara bo było bardziej ekonomicznie!!! Oczywiście mówimy o połowie lat 90.
    2010-04-09 09:52 | piotrek198425@wp.pl
    Mozilla/4.0 (compatible; MSIE 8.0; Windows NT 5.1; Trident/4.0; .NET CLR 1.1.4322; .NET CLR 2.0.50727; .NET CLR 3.0.04506.30)
    Star 244 również, podobnie jak 266, był konstruowany we współpracy z WITPiS w Sulejówku - wojsko miało być (i było) jednym z jego głównych odbiorców. Dokładną historię tego modelu zamieściłem na Wikipedii - w odnośniku 244 w historii Stara 200. Zapraszam do zapoznania się.
    2010-04-09 09:47 | piotrek198425@wp.pl
    Mozilla/4.0 (compatible; MSIE 8.0; Windows NT 5.1; Trident/4.0; .NET CLR 1.1.4322; .NET CLR 2.0.50727; .NET CLR 3.0.04506.30)
    Co do Stara 244 to masz bardzo słabe wiadomości kolego. Twoje foto to prototyp Star 1144 - niedoszła odmiana terenowa 1142. Silnik 244 to typ Star 359.55. Star 244 nie miał żadnej skracanej "paki" ale standardową jak Star 200. Rolniczą odmianą była już dziś niespotykana 244RS - Rolniczy Specjalny. Więcej pytań na mój adres e-mail: piotrek198425@wp.pl Mogę wysłać Ci fotki - fabryczne! na mail. Zapewniam, że mam jak najbardziej wiarygodne informacje - kolekcjonuje ich prospekty i instrukcje fabryczne. Poza tym miałem takiego Stara RS w stanie idealnym. Pozdrawiam.
    2010-04-04 22:51 | Norbi
    Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 5.1; pl; rv:1.9.1.9) Gecko/20100315 Firefox/3.5.9
    Starem na zdjęciu jeździł mój tata Teraz przesiadł się na lepsza furę lecz ten starek ma zrobione już 1 000 000 km bez remontu :)

    Dodaj komentarz


    Zasady publikowania komentarzy